Ενεργειακό σκάνδαλο: Ανατίναξη εκσκαφέων και αποκάλυψη για το «καρτέλ» του ρεύματος

Δύο γεγονότα που απαιτούν απαντήσεις

Το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουνίου 2026 σημαδεύτηκε από δύο ενεργειακά περιστατικά που δεν έλαβαν την προσοχή που τους αξίζει από τα κεντρικά μέσα ενημέρωσης. Το πρώτο αφορά την ανατίναξη τριών γιγάντιων εκσκαφέων στο ορυχείο Μαυροπηγής Πτολεμαΐδας από τη ΔΕΗ, στις 18 Ιουνίου, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση της τοπικής κοινωνίας. Το δεύτερο αφορά τη δημόσια ομολογία του εκτελεστικού αντιπροέδρου του ΑΔΜΗΕ σε ενεργειακό συνέδριο: τα έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας δεν προχωρούν λόγω «αντικρουόμενων συμφερόντων» που επωφελούνται από το υφιστάμενο καθεστώς υψηλών τιμολογίων.

Η ανατίναξη στην Πτολεμαΐδα: Τι συνέβη και γιατί αμφισβητείται

Η κρατική ΔΕΗ προχώρησε στην ανατίναξη τριών λιγνιτικών εκσκαφέων, κινηματογραφώντας η ίδια την επιχείρηση — γεγονός που τελικά αντέστρεψε τον αρχικό σκοπό της δημοσιοποίησης. Αντί να περάσει απαρατήρητο, το βίντεο πυροδότησε οργή στην τοπική κοινωνία.

Η κυβερνητική εκπρόσωπος αποδόκιμασε το βάρος της απόφασης στην τοπική διοίκηση του λιγνιτικού κέντρου, ενώ η ΔΕΗ απάντησε επίσημα μόλις πέντε ημέρες αργότερα, επικαλούμενη λόγους οικονομικής ασυμφορίας και την «ολοκλήρωση» της λιγνιτικής εποχής.

Ωστόσο, ο ενεργειακός εμπειρογνώμονας και διδάκτωρ του ΕΜΠ Χρήστος Κολοβός, ο οποίος εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή πάνω ακριβώς σε αυτόν τον τύπο εκσκαφέων και υπήρξε διευθυντής Μεταλλευτικών Μελετών στο Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας, αμφισβητεί αυτή την εικόνα: τα ηλεκτροκίνητα αυτά μηχανήματα είχαν υποβληθεί σε εκτεταμένο ευρωπαϊκό έλεγχο πριν ενταχθούν στο ορυχείο, και η ηλικία τους από μόνη της δεν καθιστά αδύνατη τη συνέχιση λειτουργίας τους. Κατά τον ίδιο, η ανατίναξη αφορούσε «λειτουργικό εξοπλισμό σε λειτουργικό ορυχείο» — και αυτό, όπως λέει, είναι «ασυγχώρητο».

Ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα

Ανεξαρτήτως της πολιτικής αξιολόγησης της ενεργειακής μετάβασης, η διαχείριση αυτής της υπόθεσης εγείρει ερωτήματα που αφορούν βασικές αρχές χρηστής διοίκησης:

• Γιατί δεν προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση με την τοπική κοινωνία;
• Γιατί δεν προκηρύχθηκε ανοιχτός διαγωνισμός για πώληση ή αποσυναρμολόγηση των μηχανημάτων — που αντιπροσωπεύουν χιλιάδες τόνους χάλυβα δημόσιας περιουσίας;
• Ποιο ήταν το κόστος της ανατίναξης συγκριτικά με άλλες επιλογές;
• Ποιος έλαβε την τελική απόφαση και με ποια εξουσιοδότηση;

Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που πέρασαν από παρόμοια ενεργειακή μετάβαση, γιγάντια βιομηχανικά μηχανήματα μετατράπηκαν σε μνημεία βιομηχανικής κληρονομιάς — ένας τρόπος να τιμηθεί η εργασία γενεών και να αξιοποιηθεί τουριστικά η παράδοση της περιοχής.

Η ομολογία για τις μπαταρίες: Ποιοι επωφελούνται από το ακριβό ρεύμα;

Το δεύτερο περιστατικό είναι, ίσως, ακόμη πιο σημαντικό για τον μέσο πολίτη-καταναλωτή. Σε ενεργειακό συνέδριο, ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ παραδέχτηκε δημόσια ότι η ανάπτυξη αποθηκευτικών συστημάτων (μπαταριών) δεν προχωρά παρά τα τεχνολογικά μέσα που υπάρχουν, επειδή υπάρχουν «αντικρουόμενα συμφέροντα». Αυτά τα συμφέροντα επωφελούνται από το τρέχον σύστημα: το πλεονάζον ρεύμα από ανανεώσιμες πηγές εξάγεται σε εξευτελιστικές τιμές, ενώ τις ώρες αιχμής το ρεύμα επανεισάγεται ακριβά — με τον λογαριασμό να πέφτει στους Έλληνες καταναλωτές.

Η Ελλάδα διαθέτει αποθηκευτική ικανότητα μόλις 2% σε σχέση με την παραγωγή της από ΑΠΕ — ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Γειτονικές χώρες έχουν ήδη υλοποιήσει μεγάλα έργα αποθήκευσης που εξορθολογίζουν την αγορά και μειώνουν τους λογαριασμούς ρεύματος για τα νοικοκυριά.

Τι ζητάμε ως πολίτες

Η Πνοή Δημοκρατίας πιστεύει ότι η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία και επιθυμητή. Αυτό που αμφισβητούμε είναι ο τρόπος: αδιαφανείς αποφάσεις, απουσία δημόσιου διαλόγου, άλυτα ερωτήματα για τη διαχείριση δημόσιας περιουσίας και παραδοχές για δομικά εμπόδια που εξυπηρετούν ιδιωτικά συμφέροντα εις βάρος του κοινού καλού. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα σε πλήρη λογοδοσία.