Αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο: Ένα γεωλογικό στοίχημα με τη ζωή της Βόρειας Ελλάδας

Η ελληνική κυβέρνηση έδωσε το πράσινο φως σε ένα φιλόδοξο — και κατά πολλούς εξαιρετικά αμφιλεγόμενο — σχέδιο αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στον παλαιό πετρελαϊκό ταμιευτήρα του Πρίνου, στα ανοιχτά των ακτών της Καβάλας και της Θάσου. Εκείνο που παρουσιάζεται ως ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πρακτική, πολλοί εμπειρογνώμονες το αποκαλούν «ρώσικη ρουλέτα με το μέλλον μιας ολόκληρης περιοχής».

Τι προβλέπει το σχέδιο

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η ιδιωτική εταιρεία Energean θα αναλάβει την υλοποίηση του έργου, εγχέοντας συμπιεσμένο CO₂ στους πορώδεις ασβεστολιθικούς σχηματισμούς του κοιτάσματος. Μετά από διάστημα 20 ετών, η ευθύνη διαχείρισης και ασφάλειας του έργου μεταβιβάζεται στο ελληνικό κράτος — δηλαδή στον φορολογούμενο πολίτη. Το κόστος κινδύνου, με άλλα λόγια, αναλαμβάνει η κοινωνία, ενώ τα κέρδη της λειτουργικής φάσης παραμένουν ιδιωτικά.

Γεωλογικοί κίνδυνοι: Το υπέδαφος δεν συγχωρεί λάθη

Ο Πρίνος βρίσκεται επάνω σε ενεργό σεισμική ζώνη. Το CO₂ υπό πίεση εισχωρεί σε ρωγμές του ασβεστόλιθου και αντιδρά με το νερό που βρίσκεται εκεί, σχηματίζοντας ανθρακικό οξύ — μια διαδικασία που διαβρώνει σταδιακά τον βράχο από μέσα. Αν σεισμική δραστηριότητα, έστω και μέτριας έντασης, πλήξει την περιοχή, η συγκράτηση θα μπορούσε να καταρρεύσει.

Η αναλογία που χρησιμοποιούν οι επικριτές του έργου είναι αποκαλυπτική: το 1986, η ξαφνική ανάδυση CO₂ από τη λίμνη Nyos στο Καμερούν σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους και ζώα μέσα σε λίγα λεπτά. Ήταν ένα φυσικό φαινόμενο· εδώ μιλάμε για τεχνητή εισαγωγή τεράστιων ποσοτήτων αερίου σε γεωλογικά ασταθές υπέδαφος.

Περιβαλλοντικές και υγειονομικές απειλές

Πέρα από τον κίνδυνο αιφνίδιας ανάδυσης αερίου, η αργή διαρροή CO₂ θα μπορούσε να οξινίσει τους υδροφόρους ορίζοντες της περιοχής, καταστρέφοντας πόσιμο νερό και αλιευτικές περιοχές. Το Βόρειο Αιγαίο ήδη φέρει το βάρος δεκαετιών βιομηχανικής ρύπανσης· η προσθήκη ενός ακόμη παράγοντα χημικής αποσταθεροποίησης θα μπορούσε να αποδειχθεί μη αναστρέψιμη.

Οι υποστηρικτές του έργου επικαλούνται αξιολογήσεις ασφαλείας και ευρωπαϊκά πρότυπα. Ωστόσο, οι επικριτές υπενθυμίζουν ότι παρόμοιες διαβεβαιώσεις δόθηκαν πριν από την κατάρρευση του φράγματος Stava στην Ιταλία το 1985, που κόστισε τη ζωή σε 268 ανθρώπους. Οι εκτιμήσεις κινδύνου που αγνοούν τα χειρότερα σενάρια δεν είναι εκτιμήσεις ασφαλείας — είναι εταιρικά ευχολόγια.

Το ζήτημα της διαφάνειας και της λογοδοσίας

Το θεμελιώδες ερώτημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι πολιτικό και δημοκρατικό. Πότε ενημερώθηκαν οι κάτοικοι της Καβάλας και της Θάσου; Ποια ήταν η διαδικασία διαβούλευσης; Ποιες ανεξάρτητες επιστημονικές γνωμοδοτήσεις ελήφθησαν υπόψη; Και γιατί το κράτος αναλαμβάνει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο ενώ η εταιρεία εγγυάται τα βραχυπρόθεσμα κέρδη;

Η αποθήκευση CO₂ μπορεί να αποτελεί εργαλείο κλιματικής πολιτικής σε ορισμένα γεωλογικά κατάλληλα περιβάλλοντα. Στον Πρίνο, με το συνδυασμό σεισμικής δραστηριότητας, πορώδους υποβάθρου και εγγύτητας σε κατοικημένες ακτές, το βάρος της απόδειξης ασφάλειας πρέπει να είναι ανυπέρβλητο — και η διαδικασία πλήρως διαφανής στο κοινό.

Μια δημοκρατική κοινωνία δεν αποδέχεται αποφάσεις που αφορούν στη ζωή και στο περιβάλλον ολόκληρων περιοχών χωρίς πλήρη λογοδοσία. Η Πνοή Δημοκρατίας στηρίζει την απαίτηση για άμεση, διεξοδική και δημόσια αξιολόγηση του έργου από ανεξάρτητους επιστήμονες πριν προχωρήσει οποιοδήποτε επόμενο βήμα.